Bedenimizi esnetmek için spor yaparız. Çünkü esnek bir vücudun daha sağlıklı bir vücut demek olduğunu biliriz. Yeni fikirlere açık olmak zihinsel esnekliğin bir örneğidir. Yeni deneyimlere, maceralara, bilgilere ve dostlulara kapı açar. Zorlayıcı stres faktörleri olan koşullar altında duygularımızı fark edebilme, onları anlamlandırabilme, davranışlarımıza farklılık katabilmek duygularımızı yönetme becerimizi geliştirir ve bu da duygusal esnekliğimiz yansımasıdır.
Esneklik, zorlayıcı hayat koşullarında hayatta kalmaya yardım eden, bedenen, zihnen ve duygusal olarak bu koşullara uyum sağlama becerisi olarak düşünebiliriz. Esnekliğin zıttı katılıktır. Farkında olmadan esneyemediğim yerde katı bir duruş sergiliyor olabiliriz. Başkalarının fikirlerini kabul etmemek, hep benim dediğim olacak demek, başka bir davranış şeklini ya da fikri önemsememek, öncelememek, birer katılık örneği olabilir. Farkında olmadan sergilediğimiz bu davranışlar maalesef sağlıklı ilişkilerin önündeki en büyük engelleyici faktörlerdendir. Esneklik ilişkilerimizde uyum, denge, hayatta kalma becerisi, güç, kuvvetli birliktelikler oluşturmaya ve uzun yıllar sürecek dostlukların oluşmasına zemin hazırlar.
Kendimle İlişkimde Ne Kadar Esneğim?
Öz Şefkat, kendimize karşı esnek olabilmek anlamındaki en önemli kavramlardan biridir. Çünkü başımıza gelen pek çok olayda içten içe kendimizi suçladığımız ya da kendimizi yetersiz hissettiğimiz olur. Yaşadığımız olaylarda sorumlu özne örneğin bir arkadaşımız olduğunda ona karşı çok daha şefkatli, çok daha merhametli olabilirken kendimizle yaptığımız iç konuşmalarda kendimize aynı şefkati gösteremeyebiliyoruz. Bu durum kendimize karşı katılığın bir göstergesi olabiliyor. Bireysel sorumluluk anlamında yaşadığımız olayda bir öz eleştiri yapmak çok anlamlıdır. Ancak kendimize şefkat de göstererek tek günah keçisi ben değilim diyebilmek dengeli ilişkiler kurmamıza yardım edecektir.
Planlar değiştiğinde de esnek olabilmek yine önemlidir. Özellikle planlı, programlı olmayı önceleyen, seven kişilerin plan harici örneğin davetsiz bir misafir gibi bir duruma maruz kalmaları, onlarda hem bir stres faktörü yaratabilir hem de kendisiyle durum arasında kalarak bir iç çatışma yaşıyor olabilir. Ya da planlı, programlı, günün akışı devam ederken bazen fiziksel, duygusal, zihinsel yorgunluğu fark edip, ‘Bir molaya ihtiyacım var, planın dışına çıkabilirim, belki bir kahve molası ya da kısa bir yürüyüş’ diyerek plan dahilinde olan işleri de erteleyebilmek, öteleyebilmek ya da vazgeçebilmek de aynı zamanda bir esneme becerisidir.
Hataları, kusurları, yanlışlıkları kabul etme becerisi de bir esneklik demektir. Bazen diğerleriyle ilişkilerimizde olur bazen de kendimizi affedemediğimiz olaylar zihnimizde döner durur. ‘Evet bu bir hataydı ancak yaşandı ve geçti, bundan sonra yeniden benzerlerinin olmaması için ne yapabilirim’ diyerek başlayabilmek bizi geçmişin pişmanlıklarından yeniden bugünü yaşamaya götürür.
Duyguları kabul edebilmek de bir esneklik becerisidir. Şu an içinde bulunduğumuz duygu durumu kırgınlık, üzüntü, şaşkınlık, öfke ile ilişkili olabilir. Ancak kendime bunu ifade edebilirsem, bu yine mevcut durumu daha kolay anlamama, adlandırmama ve yönetmeme katkı sağlar. Toplumsal baskı, mükemmeliyetçilik ya da adını koyamadığımız başka gerekçeler duygularımızı açıkça kabullenmeyi zorlaştırabilir. Ancak kendi iç dünyamızda bunu kendimize ifade edebilmek kendimizle sımsıkı bağlar kurmamıza ve dışarıyla ilişkilerimizi kolaylıkla ve sevgiyle yönetmemize de büyük katkı sağlayacaktır.
Eleştirileri nasıl alıyoruz, kısmı da yine esneklikle ilişkilendirebiliriz. Kişinin kendisinin fark edemediği ancak kendisine değer veren yakın dostlarının, kendi davranışlarıyla ilgili yapıcı eleştirine yaklaşımı nasıl? Kişiliğimize değil davranışlarımıza yapılan yapıcı eleştirileri alamadığımızda kendi gelişimimize ket vururuz. Bazen çok yapıcı bir eleştiriyi esneme becerimizi kullanamadığımız için faydalı hale çeviremeyebiliriz.
Peki Ya Diğerleriyle İlişkimizde Hangi Değerler Esnekliğimize Katkı Sağlar?
Saygı, farklılıklara saygı göstermek de esnekliğin bir şeklidir. Örneğin eşiniz, çocuğunuz farklı ilgi alanlarına sahip farklı aktivitelerde bulunmak isteyebilir. Eşlerin bireysel ilgi alanlarının olması, diğer eşin de bunu destekleyebilmesi, zaman zaman alan açabilmesi, kolaylaştırması aslında yine bir esneklik göstergesidir. Tüm esneklikler karşılıklı sevgi ve saygıyla şekillenir. Buradaki yaklaşımınız aslında ilişkinizi kuvvetlendirir ya da katılığınız çatışmaları tetikleyeceği için ilişkinize zarar verebilir.
Sabır yine esnek ile ilişkili önemli değerlerden biridir. Her yeni alışkanlık, otomatik yapma becerimizi geliştirinceye kadar bol tekrar ve sabır gerektirir. Bu süreç içerisinde, örneğin eşimiz öfke kontrol problemi için değişim sürecine girmişse bu akışta eşimize yardımcı olmak için onu sabırla bekleyebilmek, demoralize edici şekilde konuşmamak, ona alan açmak ve tüm bunlar için esneyebilmek önemlidir.
Sınırlar, değerlerimizin farkında olarak, sınır çizerken değerlerimizle uyumlu sınırlar çizmek sevdiklerimizle kuracağımız bağları besler. En çok zorlandığımız yakınlarımızla kuracağımız bu sağlıklı sınırları katı değil, esneme becerisiyle zenginleştirerek çizmek bizi daha çok birbirimize bağlar.
