Kariyer Planlaması ve Kaygı
Her sabah işe giderken şu iki cümleden hangisi ile uyanmak istersiniz:
- Üffff, yine mi iş…
- Dün nerede kalmıştık…
Günlük ortalama 8 saat olan çalışma hayatı, insanın ömrünün de yaklaşık üçte biri demek. Severek yapılan bir iş ömrün nasıl geçtiğini fark ettirmezken, zoraki çalışılan iş her gün sevmediğin bir yemeği yemek gibidir…
Evet, kabul ediyorum, gelecek bugünden tüm ayrıntıları ile bilinemez ve dolayısıyla kontrol edilemez; ancak öngörülebilir ve size iyi gelecek bir planlamayla tasarlanabilir. Yani oyunu kurallarına göre oynamak öğrenilebilir.
Kariyer Nedir?
Kariyer, bir meslekte belirli bir süre sonra ve çaba sarf ederek elde edilen başarı ve uzmanlıktır. Kişi kendi kariyerini inşa ederken emek ve zaman gibi kaynaklarını ne için kullanacağını doğru bir planlama ve kararla netleştirerek başarıyı elde eder. Kaynakları verimli kullanmak için akıllıca bir planlama işin başlangıcıdır. Plansızlık ise kaygıyı getirir.
Kariyer Kaygısı
Kariyer kaygısı, kişinin kendi içsel değerleriyle ilişkili belli anlam, amaç ve tatminleri içeren akademik anlamda ve mesleki olarak gelişim arzularken bir yandan da işsiz kalma korkusuyla beraber gelişen bir kaygı türüdür. Kariyer kaygısı yükselen bir gencin gerek kariyer planını yapmakta gerekse iş bulmakta zorlandığı gözlenmektedir.
Kariyer Planı Nedir?
Kişinin kendi değerleri ile uyumlu, güçlü ve zayıf yönleri ile ilişkili, ilgi alanları ve yeteneklerine uyum sağlayan, hayattaki hedefleri ile yol almasına yardım eden, hayaline götüren yolu mesleki olarak da destekleyen adımların olabildiğince somutlaştırılıp, belirgin hale getirildiği bir yol haritasıdır.
Kariyer Planı Yaparken Nelere Dikkat Edilmelidir?
Kişi kendi kariyer planını yaparken şu üç kriteri göz önüne almalıdır:
- Kişi kendini tanımalı
- Kişi mesleği tanımalı
- Kendisi ile tercih etmeyi planladığı meslek arasındaki uyumu göz önüne almalıdır.
- Kendini Tanıma
Kişi kendini ne kadar çok tanırsa kararlarında o kadar isabetli olur ve o kadar yüksek tatmin yaşar. Kendini keşfetmek için başlangıç aşamasında ilgi alanlarına, yeteneklerine, yapmaktan zevk aldığı ya da hiç hoşlanmadığı işlere bakabilir. Ayrıca temel değerlerini netleştirmesi, güçlü ve zayıf yönlerini keşfetmesi, beraber olmaktan zevk aldığı insanlar, severek izlediği filmler, okuduğu kitaplar ya da kendine rol model seçtiği kişiler vb. hep kişinin kendini tanımasına yardımcı olacaktır.
Kendine soracağı en güçlü soru, ‘Ben ne istiyorum?’ dur. Alacağı cevaplar kendini tanımasına ve kariyer planı yapmana yardımcı olacaktır. Hemen bir kâğıt kalem alarak liste yapmaya ne dersin.
- Mesleği Tanıma
Kişi tıpkı kendini tanımakla ilgili yaptığı araştırmayı mesleği ile de yapmalıdır. ‘Mesleğin özellikleri nelerdir, zaman/ortam gibi çalışma koşulları nedir, çalışan kişilerde aranan özellikler nelerdir, ilk defa çalışmaya başlarken hangi özellikler aranıyor, meslekte ilerleme mümkün mü, mümkünse nasıl, aylık/yıllık vb. kazanç durumu nedir, iş bulma olanakları nelerdir, hangi şehirlerde daha kolay iş bulunur, gelecekte devam etmesi öngörülüyor mu’ gibi sorular kariyerinizle ilgili mesleği araştırırken mesleği tanıma noktasında size yardımcı olacaktır. Ayrıntılı ve realist bir sektör araştırması, belki de çocukluğunuzdan beri dilinize doladığınız mesleğin gerçekten size uyup uymadığı ile ilgili bilgi verecektir.
- Kişi ile Meslek Arasındaki Uyum
Kendisi ve kariyer planı üzerinde çalıştığı meslek ile ilgili ayrıntılı araştırma yapan kişi, bu kriterlerin uyumunu inceler. ‘Mesleğin özellikleri benim kişilik yapıma uyar mı, bu mesleği gerçekten istiyor muyum, elde edeceğim kazanç benim yaşamak istediğim hayatı inşa etmeme yardım eder mi, kariyerimde yükselmeyi bekliyorsam bu meslek yükselme vadediyor mu, çalışma ortamı bana uyar mı, çalışırken tatminkâr ve huzurlu olur muyum, üzerine çaba sarf etmeye, vakit harcamaya değer mi?’ gibi sorular, aradaki uyumu anlama konusunda yardımcı olacaktır.
Konfüçyüs’ün bir sözü ile tamamlayalım…
‘Sevdiğiniz bir işi meslek edinirseniz, hayatta bir gün dahi olsa işte çalışmış olmazsınız. Ben hayatta bir gün dahi işte çalışmadım. Çalışmalarımın tümü sadece keyif ve mutluluktan ibaretti.’
