Okullar açılıyor ve evlerde yeni bir dönemin tatlı telaşı yanında çocuklarımızın akademik başarılarını doğru destekleyebilme telaşı da var. Bir süre sonra bu telaş yerini düzenli ders çalıştırma, ödevlerini yaptırabilme tartışmasına kayıyor.
İlkokula yeni başlayanlar için ders çalışma alışkanlığı kazandırtmakla ilgili bir düzen oturtma, daha üst sınıflarda olanlar için de henüz oturmamış bir ders çalışma alışkanlığı, bir düzensizlik varsa yeni yılın başında bu düzeni sağlama telaşı başlıyor. Ancak doğru tekniklerle yapılamadığı için çocuklar ders çalışmak istemeyen ya da çalışıyormuş gibi gözüküp bir an önce görevi yerine getirmeye çalışan ama öğrenemeyen, ebeveynlerse çocuğunu daha fazla masa başında görmek için çabalayan ve bir süre sonra tartışmalara dönen bir kısır döngünün içine girebiliyorlar.
Bazen de çocuklardan ya da ebeveynlerinden şu cümleler geliyor ‘Ben zekiyim, bu kadar çalışmama gerek yok.’ ya da ‘Benim çocuğum zeki yine de çok çalışmalı mı?’
İsterseniz başarılı kişilerin sırrının ne olduğunu biraz irdeleyelim.
Öz Disiplin Nedir?
Öz disiplin kişinin kendi davranışlarının sorumluluğunu alması, kendi kontrolünü kendisinin sağlaması ve kendi hayatını pozitif yönde geliştirecek şekilde dıştan bir korku, ceza ya da itaat beklentisi olmaksızın içsel bir motivasyonla gerçekleştirdiği bir öz kontrol sürecidir.
Kişinin kendi kendini kontrol etmesinin yanında isteklerini arzularını öteleyebilmesi zorluklarla karşılaştığında vazgeçmemesi ve hedeflerine ulaşmak için yeterince çaba sarf etmeyi de içerir. Ayrıca bir şey yapmaya karar verip, adım atmaya başlamak kadar devam ettirme konusunda da kişinin öz disiplinli olması beklenir.
Örneğin bir öğrenci için akademik anlamda kendi başına ders çalışması, plan yapması, ertelemeyi bırakması, zamanı verimli kullanması, kendisinde eksik gördüğü konuları doğru tespit etmesi ve bu konularda ki açığını kapatmaya çalışması ya da zaman zaman engelleyici bir faktör olan telefon, bilgisayar gibi dijital aletleri zamanını verimsiz kullanacak şekilde kullanıyor olması bizleri hep öz disiplin konusunu tekrar düşünmeye götürür.
Öz Disiplin ve Sorumluluk
Sorumluluk öz disiplinin kardeşi olduğu önemli kavramlardan biridir. Kişinin hem kişisel hem de akademik gelişimi için oldukça önemlidir. Bireysel sorumluluk düzeyi yüksek kişilerin düzenli, başarılı, planlı, bilinçli, dikkatli, saygılı, içsel motivasyonu yüksek, iletişim becerisi yüksek, problem çözme becerisi yüksek, özgüvenli kişiler olduğunu gözlemlemişsinizdir.
Öz disiplin becerisi gelişmiş çocukların ortada yapılması gereken bir iş varsa kimsenin ona yapması gerektiğini söylemeden yaptığını yani çocuk kendi kendine düşünüp yaptığını bilirsiniz. Bu çocuklar daha düzenli, planlı ve zamanını iyi kullanan kişilerdir.
Öz disiplin becerisi gelişmiş çocuklar ders çalışacakları saatleri, kitap okuyacakları ya da oyun oynayacakları, arkadaşlarıyla geçirecekleri vakti kendileri planlayıp bu planı uygulayabiliyorlar. Çok daha sosyaller, sportif ve sanatsal faaliyetlerle de yakinen ilgileniyorlar. Öz disiplinleri sayesinde daha çok şeyi diğerleriyle aynı zamanda yapabiliyorlar.
Dolayısıyla başarıyı sadece zeki olanlarda değil tam tersi daha çok sorumluluk sahibi ve öz disiplin becerisi gelişmiş olan, düzenli çalışan, zamanını verimli kullanan kişilerde gözlemliyoruz. Aklınıza gelen sayısız başarı hikayesi vardır ki bu kişiler zekâları ile değil çalışma disiplini, sorumluluk duygusu, azimleri ve sabırları ile başarılı olmuşlardır.
Öz Disiplin Sonradan Kazanılır Mı?
Birçok değer gibi öz disiplin de çocukluktan itibaren bireyin yaşıyla orantılı olacak şekilde gelişmesi beklenir. Çocuğa yaşına uygun sorumluluklar verilerek zaman zaman da bekleme becerisinin gelişmesi için desteklenerek, yüreklendirilerek öz disiplin becerisinin gelişmesi sağlanır. Okul öncesi dönemde kirli çamaşırlarını sepete atmak, ayakkabılarını kendi başına giymesi bağlaması ya da yemeğini kendi başına yemesi gibi basit sorumluluklarla başlanan ve sürdürülen süreç öz disiplin becerisi gelişmesine de katkı sağlayacaktır. Ancak öz disiplin de bir karakter özelliğinden öte bir beceri olduğu için sabırla, irade gücüyle oluşturulabilir, geliştirilebilir.
Ebeveyn Olarak Çocuklarınızın Öz Disiplinin Gelişmesi İçin Neler Yapabilirsiniz?
Sizler için aşağıda bazı ipuçları paylaştım. Öncelikle kendiniz de yaparak onlara örnek olmalı ve çocuklarınızın bazı davranışları alışkanlık haline getirmeleri için onları yüreklendirmeli ve rehberlik etmelisiniz. Neler mi yapmalılar?
Planlı olmalılar: Güne ne yapacaklarını en az bir gün önceden planlayarak, adını koyarak başlamalılar. İlk adımları yataklarını toplamak kadar basit bir şey olabilir.
Ekmeği dilimlemeyi öğrenmeliler: Büyük resimlerinde yapmak istedikleri şeyleri planlarken küçük küçük hedefler koyarak adım adım yol almalılar. Unutmayın bir bütün ekmeği tek lokmada kimse yiyemez.
Gülümsemeyi unutmasınlar: Hayallerine doğru yol alırken her şey her zaman yolunda gitmeyebilir. Pozitif bir bakış açısıyla planlarındaki adımları yapmaya devam etsinler. Kendilerine olan güvenlerini ve motivasyonlarını kaybetmesinler.
Rutin oluştursunlar: Her gün az da olsa ihmal etmeden küçük küçük hedefleri gerçekleştirsinler. Başlangıçta üşenmeye ihtimal vermeyecek kadar küçük adımları sürekli atsınlar. Yeni yapmaya başladıkları davranışı rutin haline geldiğinde miktarını arttırsın ya da yenisini eklesinler.
İstemiyorlarsa da yapsınlar: Disiplin her şeye rağmen düzenli yapma alışkanlığı verir. Canlarının yapmak istemediği zamanlar çoğalabilir, kendine bahaneler üretmeye başlayabilir, ertelemek isteyebilirler. İşte en çok böyle zamanlarda daha ısrarlı yapmalılar. Motto net, ‘Ayağa kalk ve hemen başla’.
Destek almalarını sağlayın: Ebeveyn olarak çocuğunuzun bugüne kadar öz disiplinlerinin yeterince gelişmediğini düşünüyorsanız, kendilerini yanında güvende hissettikleri, bilgisine ve tecrübesine güvendiğiniz bir yakınınız ya da bir uzmandan bu süreçte onlara yardımcı olması için destek almalarını sağlayın.
Yani;
Yeni bir döneme girerken çocuklarımıza yapacağımız en önemli katkılardan birinin, kendilerine fayda sağlayacak değerlerin onlarda davranış, alışkanlık haline gelmesini sağlamaktır. Bunun yolu da şüphesiz ki doğru teknikleri kullanmaktan geçiyor. Öz disiplin, sorumluluk, planlı olmak, iletişim becerisi, problem çözme becerisi, özgüven gibi değerlerin henüz alışkanlık haline gelmediğini düşünüyorsanız vakit kaybetmeden destek almalarını sağlayarak çocuğunuzun hayat başarısına katkı sağlayın.
Onlara balık tutmayı öğretin.
