‘Uzun süre masaya oturamıyorum, yarım saat geçti mi sıkılmaya başlıyorum, gözüm hep saatte, ne zaman mola vereceğimi takip ediyorum.’
‘Okuduklarımı bir kerede anlamıyorum, tekrar okuma ihtiyacı hissediyorum o zaman da çok vakit kaybediyorum, dönüp dönüp okuduğumda da anlamıyorum, galiba anlamadığımı düşündükçe de anlamıyorum…’
‘Konuyu anlamayınca tekrar ediyorum. Bazen tekrar o kadar uzun sürüyor ki ‘tüh vaktimi boşa geçirdim, diğer çalışmam gerekenler yetişmeyecek’ telaşı sarıyor. Vaktimi boşa geçirdim diye düşünüyorum. Hatta konuya tekrar dönüp baktığımda yeterince anlamadığımı fark ediyorum. ‘Aklım nerelerde benim?’…’
Kendinizi nasıl bir sarmalda yakalıyorsunuz.
Belki de tüm çalışma isteğinize rağmen yeterince odaklanamamak verimli çalışmanızı engelliyor, konuyu daha iyi anlamak ya da soru çözerken anlamadığınız kısımlar için tekrar etmek ve bunu oldukça sık yapmak, zamanı yönetememek ve süreç böyle geçerken zihninizde dolaşan olumsuz cümleler gibi bir akış geri dönüp baktığınızda sizi telaşlandırabilir. Dolayısıyla çalışmanın ilk başında verimli bir şekilde odaklanamamak sınava dair kaygılarınızın artmasına neden olabilir.
Odaklanma Problemi Yaşadığınızı Nasıl Anlarsınız?
Eğer aşağıdakiler gibi şeyler yaşıyorsanız dozu farklı olmakla birlikte odaklanma problemi yaşadığınızdan şüphelenebilirsiniz:
- Okuduğunu anlamada zorlanma
- Düşüncelerini toplayamama
- Unutkanlık
- Uzun molalar vermek
- Yaptığı işten hemen sıkılmak
- Bir iş ile uğraşırken aklının başka yerde olması
- Yönergelere uymakta zorluk çekme ve işi tamamlayamama
- Sürekli kendini güvensiz ve tedirgin hissetme
- …
Odaklanmaya Engel Olan Koşullar Nelerdir?
Odaklanma probleminin sebepleri farklılık gösterebilir:
Psikolojik bir travma, beslenme eksikliği ile ilişkili kan değerlerinde düşüklük, anemi gibi uzman bir doktorun müdahalesine gerek olacak bir hikaye geçmişi olabilir. Bu durumda alanında uzman bir doktordan yardım alınması gerekir.
Bizim ise daha çok üzerinde konuştuğumuz tıbbi olarak herhangi bir problemi olmayan kişiler için odaklanma problemini tanıma, nedenini fark etme ve çözüm yollarını uygulama temeline dayalıdır.
Kişinin günlük yaşam kalitesinin düşmesine neden olan bedensel etkileri ile ilişkili uyku ve beslenme sorunları, aile içi ilişki sorunları, stres ve kaygı düzeyini artıran faktörler, zihinsel olumsuz düşünceler, geleceğe dair beklentiler gibi koşulların yol açtığı odaklanma problemleridir.
Sınavlara hazırlanan bir genç özelinde, sınava hazırlık sürecinde yeni bilgiler öğrenme, soru çözümleri, zaman yönetimi gibi alanlarda yeterli odaklanamamasının olumsuz sonuçları ile ilişkilidir.
Peki Uzun Süre Odaklanmayı Nasıl Başarabilirsiniz?
Odaklanma vücudumuzdaki bir kas gibi düşünülebilir. Dolayısıyla üzerinde çalışılarak daha uzun süre odaklanma sağlamak mümkündür. Bunun için şunları deneyebilirsiniz:
Dikkat dağıtıcıları ortadan kaldırmak: Ders çalışırken çalışma alanınızda ders ile ilgili olmayan şeyleri kaldırın.
Verimli çalışma rutini oluşturmak: Düzenli çalışma yaptığınız bir programınız olsun. Molaların süresini ve belki molalarda yapmak istediğiniz aktiviteleri de planlayın. Böylece sıkılmadan birini tamamlayıp diğerine geçin.
SMART hedef koymak: Size özgü, sınırları belli, ölçülebilir bir hedefiniz olsun. Odağınızın başka bir yere kaydığını düşündüğünüzde, kendinize hedefinizi ve o güne kadar attığınız adımları hatırlatın.
Aynı anda tek bir iş yapmak: Birden fazla iş yapmak odağı dağıtır. Aynı anda tek bir işle uğraşın. Tamamladıktan sonra diğerine geçin.
Bedene iyi bakmak: Beslenme ve uyku düzenine dikkat edin. Daha az uyumak size zaman kazandırmaz tam tersi dinç bir şekilde uyanamadığınız için odaklanmakta zorluk çekersiniz. Ayrıca sağlıklı ve dengeli bir beslenme alışkanlığına sahip olmak da odaklanmanıza yardım eder.
Kitap okumak: Uzun süre bir yerde oturmanıza, tek bir işle uğraşmanıza, yeni fikirlerle tanışmanıza, muhakeme gücünüzün artmasına, düşünmeye ve farklı fikirler arasında yorum gücünüzün artmasına vb. katkılarından dolayı daha kolay odaklanmanıza yardım eder. Günlük çalışma programınıza mutlaka belirli bir süre kitap okumayı da ekleyin.
Okuma hızını artırmak: Yetişkin bir birey dakikada ortalama 150 – 200 kelime okur. Oysaki insan beyni 600 – 800 kelime arasındaki okumayı anlamlandırabilir. Aradaki boşluğu da beyin başka şeyleri düşünerek doldurur. Hızlı okumak anlamayı yavaşlatmaz tam tersi hızlandırır.
Ekranı kontrollü kullanmak: Telefon, tablet, bilgisayar, televizyon gibi ekran ile yaptığımız ders çalışmaktan sosyal medyaya kadar işlerinizi farkındalıkla ve süre sınırlaması ile yapmak odaklanma süresini ve kalitesini etkileyecektir.
Spor: Kendinize iyi gelen bir spor ile ilgilenmek bedeninizi rahatlatacağı için odaklanmanıza yardım edecektir.
Zaman yönetiminde zorlanma: Bir plan dahilinde çalışmak ve araya giren işleri acil – önemli listesi yaparak rutin akışı bozmamak zamanı verimli kullanmaya yardım eder. Strese girmeyen kişi de o zaman diliminde yapacağı işe odaklanabilir.
Çalışılacak konuyu küçük parçalara bölmek: Pomodora tekniği ile çalışılarak hem konu, ders hem de süre parçalanabilir. Molalar çay, kahve, çikolata gibi küçük ödüller ile güzelleştirilebilir.
Aile desteği: Ebeveynlerinden nasıl bir destek istiyorsan onlara açıkça ifade et. Samimi ve açıklık üzerine kurulan ilişkiler insana iyi gelir.
Olumsuz otomatik düşünceleri yönetmek: Çalışırken zihninize gelen olumsuz otomatik düşünceleri hızlıca yönetmek dikkatinizin dağıldığında toparlanmasını sağlar. Bunun için kişinin kendisinin güçlü ve zayıf yanları fark etmesi, otokontrolünü geliştirmesi fayda sağlayacaktır.
Hayallere sıklıkla dalmak: Hayal kurmak yaratıcılığı da beslediği için harika sonuçlar doğurmasına rağmen gündelik akışımızı bozması halinde risk teşkil eder. Bazen o kadar olur ki kişi hayallere daldığında geçen zamanı kontrol edemez. Elinde yaptığı işe de odaklanamaz.
Profesyonel destek almak: Kendinizde odaklanma problemi olduğunu düşünüyor ama kendi başınıza çözemeyeceğinizi inanıyorsanız profesyonel destek alabilirsiniz. Bu destek size kendinize olan inancınızı kuvvetlendirir, size güç ve destek sağlar ayrıca kendi hızınıza göre daha kısa zamanda sonuç alacağınız için yaşam kalitenizin hızla yükselmesine yardım eder.
Bir alıntı ile tamamlayalım:
‘İnsanların başarısız olmasının tek nedeni odaklarının bozulmasıdır.’ Mike MURDOCK
