Beraber çalıştığım birçok sınavcı danışanımdan duyduğum benzer bir cümle: ‘Hedefimi belirleyemiyorum.’
Aslında biraz daha geriden diyalog şöyle başlıyor: ‘Hayatımda dönüm noktası olacak ciddi bir sınav var, gecemi gündüz ediyorum, derslerle yatıp kalkıyorum, sosyalliğimi bile kaybettim, çok çalışıyorum ama tam olarak ne için çalıştığımı bilmiyorum. Hedefim ne, neyi istiyorum? Emin değilim.’
Siz de durumlar nasıl? Benzer cümleler zihninizden geçiyor mu?..
Hepimizin yakından gözlemlediği bir şey var:
Hedef Belirlemek Başarıyı Artırıyor
Ne istediğini bilen insanlar kaynaklarını daha verimli kullanıyor, zamanını daha iyi yönetiyor, daha düşük strese ve kaygıya sahip oluyor. Ayrıca çalışmaları esnasında motivasyonu, odaklanması ve konsantrasyonu daha yüksek oluyor. Çünkü;
- Hedef Belirlemek Motivasyonu Artırır
Özellikle sınavlara hazırlanırken çalışma süresi uzun, önem derecesi yüksek ve telafisi zorlayıcı olan süreçlerde hedefi netleştirmek, kişinin motivasyonunu artırır. Kişinin önünde görünür hale gelmiş hedefi; morali bozulduğunda, kafası karıştığında, zihni bulandığında sıcacık bir gülümsemeyle kendini hatırlatır. Böylece tıpkı tozlanan bir ayna gibi küçük dokunuşlarla tekrar güneşi size yansıtır ve karanlıklar içinden sıyırarak size yolunuzu gösterir.
- Hedef Belirlemek Odaklanmayı ve Konsantrasyonu Artırır
Uzun süre dikkati toparlamak ve akışta kalmak her zaman mümkün değildir. Netleştirilmiş bir hedef gerek konuları öğrenirken gerek testleri çözerken gerekse de denemeler ve nihayetinde sınavda daha uzun süre odaklanmanıza katkı sağlar.
- Hedef Belirlemek Zaman Yönetimini Kolaylaştırır
Hedefinizi belirlediğinizde, zamanınızı hangi işinize ne kadar harcayacağınız, hangi aktivitelerinizi terk edeceğiniz ya da azaltacağınız konusu da netleşir.
Hedefin Nasıl Olursa Büyük Resimdeki Haline Seni Götürür?
Hepimiz hayaller kurarız ya da daha küçükken kurmuşuzdur. Hayatın zorlayıcılığı, ümitsizliğe sevk ettiği ya da önümüzü göremez olduğumuz zamanlarda, hayallerimiz bizi tekrar hayata bağlar ve yaşama ümidi verir. Hedeflerimiz de hayallerimize giden yolu somutlaştırarak görünür kılar. Bunun için hedeflerinizi olabildiğince gerçekçi özelliklerle sınırlandırmak ulaşılabilirliğini kuvvetlendirir.
Farkında olduğunuz değerlerinizle de desteklenmiş bir hedef, hedefinize ulaşma yolculuğunuzu zoraki yaptığınız bir yolculuğa değil keyifle sürdürdüğünüz bir yolculuğa dönüştürecektir. Hiçbir zaman bitmesini istemeyeceğiniz bir yolculuğa..
Hedefimi Hangi Özelliklere Göre Netleştirmeliyim?
İlk defa George T. Doran tarafından 1981 tarihinde ‘Yönetimin Hedeflerini ve Hedeflerini Yazmanın Bir SMART Yolu Var’ adlı makalesinde geçen belirli özelliklerin kısaltılması ile oluşturulmuş bir SMART hedeften bahsedilir.
SMART Hedef;
Specific (Belirgin): Kesin ve net bir şekilde tanımlanabilmeli
Measurable (Ölçülebilir) : Sınırları ölçülebilir olmalı
Attaniable (Erişilebilir, Ulaşılabilir): Kişi tarafından kaynaklarını doğru kullandığında ulaşabileceği mesafede olmalı
Realistic (Gerçekçi): Ulaşılma imkânı olmalı, kişi kendi kaynakları ile ulaşabileceğine inanmalı
Time – Limited( Zaman Kısıtlamalı): Zamanı sınırlı, belirli, başlama, sürdürme ve tamamlama kısımları net olmalı
Tüm bu özellikler beraber düşünüldüğünde sınırları net, zamanı belirli, gerçekçi, ulaşılabilir, ulaşılmaya aslında çaba sarf etmeye değer özelliklere sahip olması gerektiği öne çıkar.
Ayrıca mutlaka olması gereken değerlerinizle, kişiliğinizle, karakterinizle uyumlu olması ve büyük resim diyebileceğiniz hayallerinizi süsleyen o ilerideki halinize götürüyor olması da gerekmektedir.
Hedefin Üzerinde Yol Alırken…
- Hedefi küçük parçalara ayırmak ve gerçekleşen küçük hedefler için küçük ödüller ile karşılık vermek,
- Kişiyi kontrol edebileceği miktarda zorlayacak şekilde hedefi adım adım büyütmek,
- Her şeye rağmen işler ters gitmeye başlarsa motivasyonu artırmak için görsel ve işitsel ögelerle de hedefi hatırlamak,
- Bunun için hedefi görülebilecek bir yere yazarak asmak ya da yüksek sesle okumak,
…
gibi şeyler yapılabilir.
Sona Gelirken;
Lütfen net bir şekilde şu soruya cevap verin: ‘Dilime doladığım ve uğruna uykusuz kaldığım hedefimin benim için gerçek anlamı ne? Gerçekleştiğinde nasıl bir BEN olacağım? Hayalimdeki BEN’e nasıl katkı sağlayacak?’
Bir alıntıyla sonlandıralım, duymuş olmalısınız:
Alice Harikalar Diyarında’ dan bir kesit: Bir gün Alice, yolun çatallaştığı bir yere gelir ve ağacın birinde Cheshire kedisini görür:
- ‘Hangi yoldan gideceğim?’ diye sorar. Kedi:
- ‘Nereye gitmek istiyorsun?’ diye bir soruyla karşılık verir.
- ‘Bilmiyorum.’ der Alice
- ‘Öyleyse, hangi yoldan gideceğin de fark etmez.’ der kedi…
Ne için uğraştığınız, ne olmanıza katkı sağlayacağı sizin için net değilse çabalarınız anlamsız ve sıkıcı gelebilir. Netleşmek için yardım ister misin?
