Sınava hazırlanan birçok kişi dikkatini toplamakta ya da uzun süre devam ettirmekte zorlanıyor. Bu durum bazen konu çalışırken bazen soru çözerken bazen de denemelerde kendini daha çok hissettiriyor. Dikkatini vaktinde toplayamayan kişi, sonunda zamanın nasıl geçtiğini fark edemediği ve neredeyse hiçbir şey de öğrenemediği ölü vakitlerle karşı karşıya kalıyor. Dolayısıyla çalışma planına uyamamaktan biriken, sıkışan konular can sıkıcı bir hal alıyor.
Çözüm; olanı fark etmek ve işe yarar davranış değişikliğinden geçiyor.
Odaklanma bilinçli yapılan bir eylemdir ve farkındalıkla geliştirilebilir.
Aşağıda odaklanmanın nasıl geliştirilebileceği ile ilgili bazı çözüm yollarından bahsettim. Hangileri sizin işinize yarar?
Odaklanma Sorunu Nasıl Çözülür?
Tek bir şeye odaklanın: İnsan zihninin aynı anda birden fazla şeye odaklanamadığı biliniyoruz. Ders çalışmak için oturduğunuzda sizin de zihninizde kırk tilki dolaşıyorsa, aynı anda sadece tek bir şeye dikkatinizi vererek başlayın. Hızlıca zihninizdeki farklı düşünceleri listeleyin, bunları sıraya koyun, önceliğiniz olandan başlayın ve diğerlerini zihninizden atın.
Engelleyicilerden kurtulun: Öncelikle engelleyicilerinizi fark edin. Ortamın rahatsız edici şekilde sıcak, soğuk veya gürültülü olması ya da çalışma ortamının dağınık, çok aydınlık ya da karanlık olması gibi çevresel faktörler sizi engelleyebilir. Çok aç ya da tok olmak veya uykulu ya da uykusuz olmak gibi bedensel faktörler de engelleyiciniz olabilir. Bununla birlikte arkadaşlarınızla geçirdiğiniz vakitler ve telefon gibi ekranla ilişkili davranışlarınız çalışma programınızda düzenlenmediği için engelleyiciniz olabilir. Ayrıca zihninizden geçen ‘boşa çalışıyorsun, olmayacak, başaramayacaksın, daha önce de başaramamıştın’ gibi farklında bile olmadan zihninizde beliren otomatik olumsuz düşünceler de engelleyiciniz olabilir. Tüm engelleyicilerin içinden kendi engelleyicinizi fark edin ve tümünden kurtulun.
20 saniye kuralı: Harvard Üniversitesi’nden Shawn Achor, yeni bir alışkanlığı başlatmak için 20 saniyenin yeterli olduğunu ifade eder. Yani eski zararlı olan alışkanlığınızdan kurtulmak için ona ulaşmayı 20 saniye engellerseniz, canınız artık onu yapmak istemez. Yerine koymak istediğiniz yeni faydalı alışkanlığa ulaşmayı kolaylaştıracak adımları elinizin altına getirirseniz, kurtulmak istediğiniz alışkanlığı yenisi ile kolayca değiştirebilirsiniz.
Achor’un kendi ifadesi ile ‘Değişime giden yolu kapatan engelleri sadece 20 saniye kadar kısaltmak, yeni bir alışkanlık oluşturmak için yeterlidir.’ der. Örneğin su almak için masadan kalktığınızda geri dönmek çok vaktinizi alıyorsa, çalışmaya başlarken masanıza sürahi koyabilirsiniz. Böylece aklınıza masadan kalkmak gelmez, moladan önce de masadan kalkmanıza gerek kalmaz. Ya da telefonu uzak bir yere koyarak, telefona bakmak için 20 saniye kendinizi engellerseniz, telefonun yanına hemen gitmek istemeyeceğiniz için telefona bakmazsınız.
Siz de değiştirmek istediğiniz alışkanlığınızla aranıza 20 saniyelik engel oluşturarak değişimi başlatabilirsiniz.
Çalışma süresini iyi ayarlayın: Her dersi ya da konuyu severek ilerletemeyebilirsiniz. Derse ya da konuya karşı daha önceki tecrübelerinizden kaynaklı olumsuz bir bakış açınız olabilir ya da belki bu güne kadar size uyan öğrenme yönteminizi keşfedemediğiniz için size zor geliyor olabilir. Ancak hedefiniz için öğrenmek zorunda olduğunuz dersler ya da konular olabilir. Örneğin bir eşit ağırlıkçı için matematikte ilerlemek sıkıcı gelebilir. Bunun için çalışmak istediğiniz konuyu küçük parçalara ayırarak başlayabilirsiniz. Uygun sıklıkta anlamlı molalarla destekleyeceğiniz bir çalışma düzeni, çalışmanızı daha keyifli bir hale getirecektir. Pomodora tekniği bu konuda size yardımcı olabilir.
Ancak şu hataya düşmeyin; sadece çalışmaktan zevk aldığınız derslerle ya da konularla ilerlemeyin. Hedefiniz için hangi derslere ihtiyacınız varsa onu öğrenmek için mutlaka çalışın, zaman ayırın, emek verin. Doğru bir yöntemle bilmediklerinizi de bilir hale gelebilirsiniz. Unutmayın, zorlandığınız yer sizi geliştirir, fark attırır.
Zaman yönetimi hatası: Günlük, haftalık, aylık planlar yapmak bunları yazılı hale getirmek, rutin oluşturmak ‘daha sonra ne yapacağım?’ sorusundan sizi alıkoyar. Zihninizde bir sonraki adım net olduğu için odağınız başka bir yere kaymaz. Doğru bir planlama sizi yolda tutar.
Profesyonel destek alın: Zihninizdeki karmaşa durulmuyor, zihniniz sürekli başka bir yere kayıyorsa ve soru çözerken, denemelerde sürekli benzer hataları yapıyorsanız, dikkatinizi toplayamadığınız için zamanı verimli kullanamıyor, denemelerde süreyi yetiremiyorsanız profesyonel destek alın.
Unutmayın, problemler dura dura geçmez. Farklı bakış açıları ile farklı yöntemleri denemek gerekir. Sebebini fark ettiğiniz olumsuzluğun değişimi için yeni bir davranış sergilemek, sizi çözüme götürür.
Son söz yerine; Odaklanma bilinçli yapılan bir eylemdir ve tıpkı bir kas gibi geliştirilebilir. Sadece zihninizde dönüp dolaşan binlerce fikirden, düşünceden hangisi üzerine eğilmeyi tercih edeceğinize karar vermeniz gerekiyor. Sonrası odaklanma süresini uzatmak ve bilgilerinizi, pratiğinizi artırmak için çaba sarf etmek…
